Sprachen

Szlachta na Śląsku

Projekt Szlachta na Śląsku - niemiecko-polski projekt kooperacyjny dotyczący historii Śląska - władza, kultura, wizerunek własny.Kulturoznawcy wielu uniwersytetów i instytutów naukowych (Wrocław, Drezno, Oldenburg, Pasawa, Stuttgart) połączyli się pod kierownictwem historyka sztuki Jana Harasimowicza (Uniwersytet Wrocławski) i historyka Matthiasa Webera (Federalny instytut ds. Kultury i Historii Niemców w Europie Środkowej i Wschodniej, Oldenburg), aby w ciągu trzech lat zrealizować między sobą połączone projekty częściowe na temat "Szlachta na Śląsku - władza, kultura, wizerunek własny". Przy tym główny nacisk jest kładzony na wsparcie młodych pokoleń: cztery stypendia dają możliwość doktoratom z Niemczech i Polski intensywnej wymiany naukowej w uczelnianym kole naukowym i szansę do pracowania przez dłuższy czas w poszczególnym kraju sąsiedzkim. Jako rezultaty są oczekiwane liczne dzieła podstawowe na ten temat. Wzrastające zainteresowanie naukowe kulturą i historią szlachty na Śląsku jest do zaobserwowania zarówno po niemeckiej, jak również po polskiej stronie. Nie brakuje studiów przypadku i analizy szczegółów na ten temat. Pilny dezyderat badania stanowi jednak powiązanie rezultatów pojedynczych badań w ramach kulturoznawczego wspólnego pokazu na podstawy bilateralnej, interdyscyplinarnej kooperacji. Nawiązując do dotychczas dokonanych badań powinny w tym - w 2005 roku rozpoczętym - interdyscyplinarnie zaplanowanym projekcie, zostać postawione w centrum większe naukowe jednostki historii politycznej, działania kulturalnego i samoświadomości szlachty śląskiej i zostać podsumowane w aktualnym dyskursie naukowym. W między sobą połączonych projektach częściowych kooperują przy tym kulturoznawcy wielu uniwersytetów i instytucji naukowych w Niemczech i w Polsce. W kontekście rozszerzonej Unii Europejskiej zyskuje ta tematyka szczególną aktualność, ponieważ kultura i historia szlachty nie stanowi fenomenu narodowego, lecz ponadnarodowy, który tylko w większym europejskim kontekście może być adekwatnie dyskutowany. Finansowanie jest zapewnione przez rzecznika rządu federalnego dla kultury i mediów i przez polskie instytucje. Projekt ten daje w ramach bilateralnego uczelnianego koła naukowego szczególny impuls w wspieraniu młodych pokoleń. W październiku 2006 powinny zostać przedstawione rezultaty na Międzynarodowej Konferencji we Wrocławiu. Następujące projety częściowe są realizowane: 

  • Repertorium "Szlachta na Śląsku - źródłoznawstwo, bibliografia, perspektywy badawcze" (Kierownictwo: Joachim Bahlcke, Uniwersytet Stuttgart; Marian Ptak, Uniwersytet Wrocław) powinien dostarczyć we współczesnych standardach przygotowane środki pomocnicze, które zbilansują dotychczasowe badania nad szlachtą śląską w różnych historiografiach narodowych, udokumentuje centralnie zasoby źródeł, jak również zniszczone przede wszystkim przez historię konfliktów XX wieku obyczaje, oferuje kompleksowy bibliograficzny dostęp i panadto daje impulsy dla porównawczego europejskiego badania szlachty.
  • W ramach uczelnianego koła naukowego: "Genealogia i reprezentacja. Formy i funkcje kultury szlacheckiej na Śląsku w czasach nowożytnych" (Kierownictwo: Thomas Wünsch, Uniwersytet Pasawa) zostaną przyznane przez niemiecko-polskie jury cztery stypendia promocyjne. Obok naukowej ekscelencji powinna być przy tym wspomagana kompetencja interkulturalna, przez to, że uczestnicy kolegium pracują na zmianę w Niemczech i w Polsce.
  • Projekt częściowy "Śląska Arkadia. Szlachta, semantyka, projekcja krajobrazu w wczesnej erze nowożytnej i erze romantyczności" (Kierownictwo: Walter Schmitz, Drezno; Mirosława Czarnecka, Wrocław) analizuje kulturalną reprezentację szlachty śląskiej z perspektywy historii literatury i historii sztuki. Z wczesną erą nowożytną i "czasem osiowym około 1800" stoją owe dwa czasy przełomowe w centrum, które długofalowo kształtowały, względnie zmieniały, pozycję, funkcję i mentalność szlachty.
  • Projekt "Kultura pamięci szlachty śląskiej od późnego średniowiecza do końca XVIII wieku na przykładzie Księstwa Legnickiego" (Kierownictwo: Jan Harasimowicz, Wrocław) poświęca się interdyscyplinarnemu zbadaniu różnorodnych obrazowych i literackich manifestacji kultury pamięci szlachty na Śląsku podczas wczesnej ery nowożytnej. Centralnym aspektem jest dokumentacja zagrożonych wyniszczeniem epitafiów.